สุเอซ : คลองที่เป็นมากกว่าคลอง

จากจุดเริ่มต้นเมกะโปรเจคของนโปเลียนแต่มีอันต้องถูกพับไปกว่า 50 ปี กระทั่งเมื่อกว่า 150 ปีก่อน คลองสุเอซถือกำเนิดขึ้นในฐานะเส้นทางสำคัญที่ช่วยย่นระยะทางและเวลาในการขนส่งทางเรือมาจนกระทั่งปัจจุบัน

เมื่อมีข่าวเรือบรรทุกตู้สินค้าขนาดยักษ์เกยตื้นขวางกลางคลองจนทำให้เกิดความวุ่นวายอย่างหนัก และยังสร้างความยากลำบากในการเคลื่อนย้ายเรือซึ่งคาดว่าจะต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์ ข่าวนี้ทำให้หลายคนหันมาสนใจว่า คลองสุเอซ คืออะไร ตั้งอยู่ที่ไหน และเหตุใดจึงมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจโลกมากมายนัก

วันนี้ pastory.co มีเรื่องราวของคลองสุเอซมาฝากกันครับ

คลองสุเอซ (Suez Canal) เป็นคลองที่มนุษย์สร้างขึ้นตั้งอยู่ในเขตประเทศอียิปต์ เชื่อมต่อพอร์ตซาอิด (Port Said) ในฝั่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียนกับกับเมืองสุเอซ (Suez) บนฝั่งทะเลแดง เข้าด้วยกันผ่านช่องแคบสุเอซ คลองนี้มีความยาว 183 กิโลเตร รองรับเรือยาว 500 ม. กว้าง 70 ม. ลึก 70 ม. ไม่มีประตูกั้นน้ำเพราะทะเลทั้ง 2 แห่งมีระดับเดียวกัน

File:Dynamap suez.png - Wikimedia Commons
คลองสุเอซ ที่มาของภาพ

คลองแห่งนี้เริ่มก่อสร้างในปี 1859 ในครั้งแรกเป็นการขุดด้วยมือ โดยใช้การเกณฑ์แรงงาน คนงานมีเพียงเสียมกับพลั่วเท่านั้น ต่อมาจึงมีการนำเรือขุดและเครื่องมือพลังไอน้ำมาใช้ทุ่นแรง ทว่า การประท้วงหยุดงานและการระบาดของอหิวาตกโรคทำให้การขุดคลองล่าช้าออกไปกว่ากำหนดถึง 4 ปี โดยไปแล้วเสร็จในปี 1869 และเปิดให้มีการเดินเรือได้ตั้งแต่วันที่ 17 พฤศจิกายน ปีเดียวกัน

เหตุผลอย่างหนึ่งที่ทำให้คลองสุเอซมีความสำคัญมาก เพราะเป็นจุดเชื่อมสำคัญในการค้าระดับโลกเนื่องจากเป็นเส้นทางลัดระหว่างยุโรปและเอเชีย ช่วยย่นระยะทางและเวลาให้สั้นลงมาก โดยเรือไม่ต้องไปอ้อมแหลมกู๊ดโอปที่ปลายสุดของทวีปแอฟริกาอย่างที่เคยทำมาหลายร้อยปี นอกจากนี้ก่อนการสร้างคลองสุเอซ เรือสินค้าจะใช้การขนถ่ายสินค้าทางบกระหว่างทะเลเมดิเตอร์เรเนียนกับทะเลแดงอยู่แล้ว ดังนั้น เมื่อมีคลองนี้ นอกจากจะช่วยให้ประหยัดเวลาแล้ว ยังทำให้การคมนาคมขนส่งสะดวกมากยิ่งขึ้น อีกด้วย

File:Suez Canal, Egypt (satellite view).jpg - Wikimedia Commons
ภาพถ่ายดาวเทียมของคลองสุเอซ ที่มาของภาพ
Cape Of Good Hope On A Map - Maps Location Catalog Online
ก่อนมีการขุดคลองสุเอซในศตวรรษที่ 19 ก่อนหน้านั้นในศตวรรษที่ 15 เวาสโก ดา กามา (Vasco da Gama) นักเดินเรือโปรตุเกส พบเส้นทางใหม่ โดยเดินเรืออ้อมแหลมกู๊ดโฮปจากยุโรปไปสู่เอเชีย (อินเดีย) และที่ไม่ต้องเดินทางผ่านทะเลอาหรับ ที่มาของภาพ

ข้อมูลที่น่าสนใจ

  • ปัจจุบัน คลองสุเอซรับเรือที่มีน้ำหนักขนส่งได้มากถึง 150,000 ตัน ความกว้างของเรือที่สามารถผ่านได้คือไม่เกิน 16 เมตร
  • การขนส่งตั้งแต่ต้นคลองจนถึงจุดสิ้นสุดคลอง ใช้เวลาประมาณ 11-16 ชั่วโมง
  • ในปี 2010 มีแนวทางการขยายให้รองรับเรือที่กว้างถึง 22 เมตรได้ หากเรือที่มีขนาดหน้ากว้างเกิน 16 เมตร ต้องขนถ่ายสินค้าโดยใช้เรือเล็กขนส่งจากต้นคลองไปยังสู่จุดสิ้นสุดของคลอง
  • แต่ละปีมีเรือผ่านเข้าออกคลองสุเอซประมาณ 25,000 ลำ การขนถ่ายสินค้าคิดเป็น14% ของการขนส่งทางเรือทั่วโลก

เหตุการณ์สำคัญของคลองสุเอซ

  • ประมาณ ปี 1799 นโปเลียน โบนาปาร์ต พิชิตอียิปต์และสั่งให้ศึกษาความเป็นไปได้ในการขุดคลองเชื่อมทะเลเมดิเตอร์เรเนียนกับทะเลแดง แต่เพราะการคำนวณที่ผิดพลาดและประมาณการค่าใช้จ่ายสูง โครงการนี้จึงถูกระงับไป
  • ปี 1847 มีการสำรวจครั้งที่ 2 พบว่าการคำนวณที่เคยทำมาคลาดเคลื่อน และสรุปว่าการเชื่อมทะเลเมดิเตอร์เรเนียนกับทะเลแดง สามารถทำได้และไม่ต้องใช้งบประมาณมากอย่างที่เคยเสนอไว้
  • 30 พฤศจิกายน 1854 Ferdinand Marie de Lesseps อดีตกงสุลฝรั่งเศสในไคโร ได้รับอนุมัติให้ขุดคลอง
  • 15 ธันวาคม 1858 de Lesseps ตั้งบริษัท Suez Canal Company ผู้ถือหุ้นส่วนใหญ่เป็นชาวฝรั่งเศส
  • 24 เมษายน 1859 การก่อสร้างอย่างเป็นทางการเริ่มขึ้น
  • 15-17 พฤศจิกายน 1869 พิธีฉลองคลองสุเอซโดยสมเด็จพระจักรพรรดินีเออเฌนี เดอ มอนตีโค พระชายาในสมเด็จพระจักรพรรดินโปเลียนที่ 3 แห่งฝรั่งเศส โดยเปิดใช้คลองอย่างเป็นทางในการวันที่ 17 พ.ย. ปีเดียวกัน
File:Empress Eugenie 1854.jpg - Wikimedia Commons
สมเด็จพระจักรพรรดินีเออเฌนี เดอ มอนตีโค แห่งฝรั่งเศส ที่มาของภาพ
คลองสุเอซในปี 1869 ที่มาของภาพ
  • 31 ตุลาคม 1956 การปิดคลองสุเอซในวิกฤตการณ์คลองสุเอซ (Suez Crisis) ซึ่งเกิดขึ้นระหว่างวันที่ 29 ตุลาคม – 7 พฤศจิกายน 1956 โดยอิสราเอลบุกยึดครองอียิปต์ ตามมาด้วยอังกฤษและฝรั่งเศส เพื่อควบคุมด้านตะวันตกของคลองสุเอซ และถอดถอนประธานาธิบดี ญะมาล อับดุลนาศิร แห่งอียิปต์ ที่ผลักดันให้คลองแห่งนั้นเป็นรัฐ
  • 22 ธันวาคม 1956 คลองสุเอซกลับมาเปิดอีกครั้ง ภายใต้การควบคุมของอียิปต์ ขณะที่ฝรั่งเศสและอังกฤษถอนตัวออกไป ทั้งนี้ มีจัดตั้งกองกำลังรักษาสันติภาพแห่งกองกำลังฉุกเฉินของสหประชาชาติ (UNEF) ขึ้นที่บริเวณชายแดนอียิปต์-อิสราเอล
  • 5 มิถุนายน 1967 – 10 มิถุนายน 1975 อียิปต์ปิดคลองสุเอซอีกครั้ง พร้อมเปิดสงครามกับอิสราเอล
  • ปี 2004 ปิดคลองสุเอซ 3 วัน เมื่อเรือบรรทุกน้ำมัน Tropic Brilliance ประสบอุบัติเหตุ
  • 6 สิงหาคม 2015 เปิดใช้ส่วนขยายของคลองสุเอซ
  • เดือนตุลาคม 2017 เรือ OOCL Japan ประสบอุบัติเหตุขวางคลองอยู่นานหลายชั่วโมง
  • 23 มีนาคม 2021 เรือ Ever Given จากไต้หวัน ถือธงปานามา ประสบเหตุเกยตื้นขวางบริเวณตอนใต้ของคลองสุเอซ ขวางการเดินเรือทั้งหมด คิดเป็นมูลค่าความเสียหายทางเศรษฐกิจไม่น้อยกว่า 1 หมื่นล้านดอลลาร์ และอาจส่งผลให้ราคาน้ำมันเพิ่มสูงขึ้นจากเหตุการณ์ครั้งนี้ด้วย
Container Ship 'Ever Given' stuck in the Suez Canal, Egypt… | Flickr
เรือ Ever Given เกยตื้นขวางคลองสุเอซ เมื่อ 24 มี.ค. 2021 ที่มาของภาพ

ทั้งนี้ มีข้อมูลว่า มีเรืออย่างน้อย 185 ลำ ส่วนใหญ่เป็นเรือขนส่งสินค้าเทกอง เรือคาร์โก เรือบรรทุกน้ำมันและเรือลำเลียงสารเคมี ยังคงจอดรออยู่ที่ปากทางเข้าสู่คลองสุเอซ ด้วยความหวังว่าจะสามารถเดินทางผ่านได้ในอีกไม่ช้า

ในขณะที่บริษัทขนส่งสินค้าทางเรือหลายแห่ง เริ่มพิจารณาเส้นทางอื่นเพื่อให้สินค้าส่งไปถึงปลายทางรวมถึงการอ้อมแหลมกู๊ดโฮปเหมือนเมื่อหลายร้อยปีก่อน ซึ่งจะทำให้การเดินเรือต้องเพิ่มเวลาขึ้นไปอีก 2 สัปดาห์

เรียบเรียง โดย ชัยจักร ทวยุทธานนท์

แหล่งข้อมูล

https://www.history.com/topics/cold-war/suez-crisis

https://www.history.com/this-day-in-history/suez-canal-opens

https://edition.cnn.com/2021/03/24/middleeast/suez-canal-container-ship-intl-hnk/index.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Suez_Canal

https://www.suezcanal.gov.eg/English/About/SuezCanal/Pages/CanalHistory.aspx

https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/suez-canal-blocked-stuck-ship-history-b1821953.html