ซูสมีลูกมีเมียเท่าไหร่

หนึ่งในคำถามสำหรับคนที่สนใจเรื่องราวโบราณ โดยเฉพาะตำนานอมตะของเทพกรีก-โรมัน ก็คือ มหาเทพซูสผู้ยิ่งใหญ่นั้นมีมเหสีและโอรส-ธิดาเท่าไหร่ ถ้าพูดภาษาชาวบ้านก็คือมีเมียมีลูกกี่คนกันแน่

แล้วทำไมถึงต้องรู้เรื่องพรรค์นั้นของราชาแห่งทวยเทพด้วยล่ะ

เรื่องนี้มีเหตุผลครับ

เพราะถ้าพิจารณาดูให้ดีจะเห็นว่าราวครึ่งหนึ่งของตำนานเทพที่เรียกว่า เทพปกรณัม (mythology) ของกรีกและโรมันนั้น เป็นเรื่องรักๆ ใคร่ๆ ที่ดูออกจะน่าเวียนหัวของซูส (หรือจูปีเตอร์ของโรมัน) ไหนจะเรื่องวุ่นๆ ของเหล่าเมียๆ ลูกๆ ของซูสอีกมากมาย

กว่าครึ่งในตำนานเทพเป็นเรื่องลูกเมียของซูส

บางคนบอกว่าถ้าเปรียบเทียบตำนานเทพเป็นหนังสือเล่มโตๆ ถ้าตัดเรื่องลูกเมียซูสออกไปเนื้อหาจะหายไปครึ่งเล่ม แล้วยิ่งถ้าตัดเรื่องของซูสโดยเฉพาะออกไปอีก ตำนานเทพจะเหลือแค่ 1 ใน 3 ของที่เรารู้จักกันเลยทีเดียว

นี่จึงตอบคำถามที่ว่าทำไมเรื่องของซูสถึงสำคัญต่อการทำความเข้าใจตำนานเทพกรีก-โรมันโบราณ นั่นเอง

เรามาทำความรู้จักมหาเทพซูสกันคร่าวๆ สัก 10 ข้อกันก่อน

1. ซูสจัดอยู่ในกลุ่มเทพประจำภูเขาโอลิมปัส (Olympian gods) เป็นเทพแห่งท้องฟ้าและฟ้าร้อง
2. ซูสเป็นราชาแห่งทวยเทพและโดดเด่นที่สุดในตำนานเทพกรีก-โรมัน
3. ซูสเป็นลูกคนสุดท้องของโครนุส (Cronus) ราชาแห่งเหล่าไททันกับเรอา (Rhea)
4. พี่สาวและพี่ชายของซูส ได้แก่ เดมิเตอร์ (Demeter) เฮรา (Hera) เฮสเตีย (Hestia) ฮาเดส (Hades) และโพไซดอน (Poseidon)
5. ชื่อของซูส (Zeus อ่านว่า ซูส ตัว e ไม่ออกเสียง จึงไม่ใช่ ซีอุส หรือ เซอุส นะครับ) เป็นภาษากรีกโบราณแปลว่า “สว่าง” ซึ่งเกี่ยวข้องกับคำว่า dies หมายถึง วัน (day) ในภาษาละติน
6. ซูสถือคทากับสายฟ้า ซึ่งทั้งคู่เป็นเครื่องหมายของอำนาจ นอกจากนี้ยังมีโล่เอกิส (Aegis) คู่ใจซึ่งบางครั้งซูสก็ให้เทพีอะเธนายืมไปใช้
7. พาหนะของซูสคือนกอินทรียักษ์สีทอง เรียกว่า เอตอสดิออส (Aetos Dios) หรือนกอินทรีของซูส และบางครั้งที่ซูสแปลงร่างเป็นนกอินทรีเสียเองก็มี

ซูสถือคทา-สายฟ้ามีนกอินทรีเกาะอยู่ที่เท้า ที่มาของภาพ

8. หลังสงครามกับเหล่าไททัน ซูสแบ่งขอบเขตอำนาจกับพี่ชายทั้งสอง คือ โพไซดอนเป็นใหญ่ในท้องทะเล ส่วนฮาเดสเป็นใหญ่ในโลกใต้พิภพ (ยมโลก) ส่วนซูสเป็นเทพแห่งท้องฟ้า
9. ซูสเคยถูกเฮรา โพไซดอนและอะพอลโลทำปฏิวัติเพราะทนความโอหังและความเจ้าอารมณ์ของซูสในวัยหนุ่มไม่ได้ แต่ทั้งหมดถูกลงโทษและสาบานว่าจะไม่ท้าทายอำนาจซูสอีก
10. ในมหากาพย์อีเลียด (Iliad) ของโฮเมอร์ ซูสมีบทบาทสำคัญอยู่หลายครั้ง เช่น (เล่ม 4) ซูสรับปากเฮราว่าจะทำลายกรุงทรอยให้ราบเป็นหน้ากลอง (เล่มที่ 17) การตายของเจ้าชายเฮกเตอร์ทำให้ซูสเสียใจมาก ในที่สุด (เล่ม 24) ซูสต้องบัญชาให้อาคิลลิส (Achilles) คืนศพเฮกเตอร์เพื่อนำไปประกอบพิธีอย่างสมเกียรติ เป็นต้น

เอาล่ะ รู้จักซูสแบบ overview กันแล้ว วันนี้ PASTORY มีเรื่องเมียและลูกของมหาเทพซูสมาฝากครับ

• ตำนานหลายฉบับระบุว่าเมียที่เป็นเทพของซูสนั้นมี 23 องค์ (บางตำนานมักน้อยว่ามีแค่ 7 องค์) เช่น อัสเตเรียหรือแอสเตอเรีย (Asteria) เดมีเตอร์ (Demeter) ยูโรปา (Europa) เลโต (Leto) เมทิส (Metis) เนโมซีเนหรือเนมโมซีน (Mnemosyne) เป็นต้น ซึ่งเมียกลุ่มนี้ มีเฮราเป็นใหญ่
• ลูกที่เกิดจากเมียที่เป็นเทพ มีอยู่ 58-59 องค์ ที่เราคุ้นเคยหน่อย เช่น อะพอลโล (Apollo) อาร์ทีมิส (Artemis) อาเรส (Ares) อะโฟรไดที (Aphrodite) อะเธนา (Athena) เฮอร์เมส (Hermes) มิวซ์ (Muses) เป็นต้น
• ส่วนเมียที่เป็นมนุษย์กึ่งเทพและมนุษย์ธรรมดา มี 42-45 คน เช่น อีเล็กตรา (Electra) อิโอหรือไอโอ (Io) เลดา (Leda) อัลค์เมเน (Alcmene) เป็นต้น
• เมียกลุ่มนี้ให้กำเนิดลูกที่เป็นมนุษย์กึ่งเทพและมนุษย์ธรรมดา 66 คน ที่เรารู้จักกัน เช่น ไดโอนีซุส (Dionysus; ส่วนใหญ่ถือว่าเป็นเทพ) เฮราเคลสหรือเฮอร์คิวลีส (Heracles) เพอร์ซุส (Perseus) พอลลักซ์ (Pollux) คัสเตอร์ (Castor) เฮเลนแห่งทรอย (Helen of Troy) เป็นต้น
• ยังมีลูกของซูสราว 13 คนที่ระบุไม่ได้ว่ามีใครเป็นแม่ ในจำนวนนี้กว่าครึ่งมาจากเมียที่เป็นเทพ
• บางตำนานว่า ลูกซูสที่เกิดโดยไม่มีแม่ มี 1 คน คือ โอริออน (Orion) อันเป็นที่มาของกลุ่มดาวนายพราน

ซูสมีลูกเป็นเทพ 59 องค์ เป็นมนุษย์กึ่งเทพและมนุษย์ธรรมดา 45 คน

เทพีเมทิส (Metis) เมียคนแรกของซูส
เมทิสเป็นไททัน เธอร่วมมือกับซูสเพื่อหลอกให้โครนุสสำรอกลูกๆ ออกจากท้อง ต่อมาเมทิสกลายเป็นเมียคนแรกของซูสและถูกซูสกลืนเข้าไปโดยไม่รู้ว่ากำลังตั้งครรภ์ ทำให้ลูกสาว คือ เทพีอะเธนา เทพีแห่งปัญญาและการรบ เกิดโดยกระโดดของออกจากศีรษะของซูสในสภาพโตเต็มที่ สวมชุดนักรบและอาวุธครบมือ

เทพีเทมิส (Themis) ที่ปรึกษากฎหมายของซูส
เทมิสเป็นไททัน มีลูกกับซูส 6 องค์เป็นหญิงทั้งหมด (บางตำนานว่ามากกว่านั้น) ช่วยซูสในสงครามทรอยและยังคอยยืนอยู่ข้างบัลลังก์เพื่อให้คำปรึกษาเกี่ยวกับกฎหมายและการลงโทษ ลูกของเมทิสกับซูสที่รู้จักกัน ได้แก่ เทพีเนเมซิส (Nemesis) เทพีแห่งการล้างแค้นหรือที่บางคนเรียกว่าเทพีแห่งความพยาบาทหรือกรรมสนองกรรม

เทพียูรีโนเม (Eurynome) มารดาของสามเสน่หา
ยูรีโนเมเป็นไททันแห่งทุ่งหญ้าชุ่มน้ำและทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ เคยครองภูเขาโอลิมปัสก่อนจะถูกโครนุสแย่งชิงมาได้ ลูกของยูรีโนเมกับซูส ได้แก่ เทพีแห่งความงามและเสน่หา 3 องค์ ที่เรียกว่า สามเสน่หา หรือ The Charities หรือ The Graces ได้แก่ อากลาเอีย (Aglaea) ยูโฟรซีน (Euphrosyne) และ ทาเลีย (Thalia)

เทพีเนโมซีเน (Mnemosyne) มารดาของเทพีแห่งศิลปะ
เนโมซีเนหรือเนมโมซีสเป็นไททันแห่งเวลาและความทรงจำ มีลูกสาวกับซูสด้วยกัน 9 องค์ เรียกว่า มิวซ์ (Muses) เช่น คลีโอ (Clio) เทพีแห่งประวัติศาสตร์ อูราเนีย (Urania) เทพีแห่งดาราศาสตร์ เอราโต (Erato) เทพีแห่งบทกวีรัก ทาเลีย (Thalia) เทพีแห่งละครสุขนาฏกรรม เมลโพเมเน (Melpomene) เทพีแห่งละครโศกนาฏกรรม เป็นต้น

เทพีเดมิเตอร์ (Demeter) เทพีแห่งธัญพืช
เดมิเตอร์เป็นเทพีแห่งธัญพืชและการเกษตร ได้รับยกย่องให้เป็นแม่พระธรณีด้วย เธอเป็นทั้งพี่สาวและเมียของซูส มีลูกสาวด้วยกันคือ เทพีเพอร์เซฟโฟเน (Persephone) ที่ต่อมาถูกฮาเดสพี่ชายของซูสลักพาตัวไปเป็นราชินีแห่งโลกใต้พิภพ ชาวโรมันเรียกเดมิเตอร์ว่า เซเรส (Ceres) ก่อนจะกลายเป็น cerealis ซึ่งเป็นที่มาคำว่า cereal หรือธัญพืชในภาษาอังกฤษ

ภาพจำของเฮราคือเมียหลวงที่คอยรังควานเมียคนอื่นๆ ของซูสอยู่ตลอดเวลา

เทพีเฮรา (Hera) ราชินีแห่งทวยเทพ
เฮราเป็นทั้งพี่สาวและเมียของซูส เป็นราชินีแห่งทวยเทพ เป็นเทพีแห่งผู้หญิงและการแต่งงาน เรามักเห็นภาพของเฮราในฐานะเมียหลวงที่คอยตามรังควานเมียคนอื่นๆ ของซูส เฮรามีลูกกับซูสอย่างน้อย 4 คน (ว่ากันว่าที่จริงมีมากกว่านั้น) คือ เทพอาเรส (Ares) เทพแห่งสงคราม เทพีเฮเบ (Hebe) เทพีแห่งความเยาว์วัย เทพเฮเฟสตุส (Hephaestus) นายช่างใหญ่ของเหล่าเทพ และ เทพีเอรีส (Eris) เทพีแห่งความริษยาและความแตกแยก

เทพีเลโต (Leto) มารดาของแฝดอะพอลโล-อาร์เทมิส
เลโตเป็นไททัน เป็นเทพีแห่งความเป็นมารดา มีลูกแฝดกับซูส คือ อะพอลโล (Apollo) และอาร์เทมิส (Artemis) ทั้งนี้ ระหว่างตั้งครรภ์เลโตถูกเฮราตามรังควานจนต้องอุ้มท้องไปคลอดใต้ต้นปาล์มที่เกาะเดลอส (Delos) โดยมีเหล่าเทพ (ยกเว้นเฮรา) เป็นประจักษ์พยาน

เลดา (Leda) ราชินีผู้คลอดเป็นไข่
เลดาเป็นราชินีแห่งสปาร์ตา ซูสแปลงกายเป็นหงส์ไปอยู่กับเธอกระทั่งเลดาตั้งครรภ์และคลอดเป็นไข่ 2 ใบ ใบแรกฟักออกมาเป็นแฝดคาสเตอร์ (Castor) กับ โพลีดูเซส (Polydeuces) หรือพอลลักซ์ (Pollux) ส่วนอีกใบฟักออกเป็นแฝดไคลเทมเนสตรา (Clytemnestra) กับเฮเลนแห่งทรอย (Helen of Troy)

อัลค์เมนา (Alcmene) แม่ของฮีโร
อัลค์เมเนหรืออัลค์เมนา เป็นราชินีของกษัตริย์แอมฟิไทรออน (Amphitryon) แห่งเมืองทีรีนส์ (Tiryns) มีลูกชายกับซูส 1 คน คือ เฮราเคลส (Heracles) หรือเฮอร์คิวลีสซึ่งมีชื่อแรกเกิดว่า อัลเซอุส (Alcaeus) หรือ อัลซีเดส (Alcides) เมื่อถูกเฮรารังควานอย่างหนักเลยต้องเปลี่ยนชื่อเป็น เฮราเคลส ที่แปลว่า “เกียรติยศแห่งเฮรา” หรือ “ความรุ่งโรจน์แห่งเฮรา”

นี่แค่ตัวอย่างเท่านั้นนะครับ อย่างที่บอกไปล่ะครับว่า ครึ่งหนึ่งของตำนานเทพกรีก-โรมันมาจากความเป็นไปต่างๆ ของซูสกับเมียและลูกที่ทำให้เกิดเรื่องราวต่างๆ ตามมามากมาย

ถ้าคุณชอบเรื่องราวในตำนานเทพกรีก-โรมันพร้อมมุมมองที่ทำให้เข้าใจความคิดของผู้คนในอดีตมากขึ้น ติดตามได้เว็บ PASTORY ของเราได้ และจะให้ดีก็ช่วยแชร์ให้เพื่อนๆ ได้อ่านด้วยนะครับ

Leave a Reply

Your email address will not be published.